Dorestad

onthuld
Opgravingen 'Veilingpark'

Startpagina

moza´eksteentjes
(grootte tussen de 10 en 20 mm)

 

 

 

 

De geschiedenis van het veilingterrein is terug te vinden in het fraaie boek van Winfried Leeman:
'Van Fruitveiling tot Veilingpark'


In 2007 en 2008 zijn er opgravingen verricht op het voormalige terrein van de fruitveiling in Wijk bij Duurstede. Ondertussen zijn hier huizen gebouwd in het kader van het nieuwbouwproject 'Veilingpark'. Deze opgraving bood een van de laatste kansen om op een grootschalige wijze - het opgravingsterrein is ruim anderhalve hectare groot - onderzoek te doen naar de Karolingische 'Benedenstad'. Er werden bijna 200.000 vondsten geborgen. De locatie ligt net achter het voormalige havengebied. De opgraving is zogezegd in het hart van de handelsplaats uitgevoerd.

Friese boeren
Jammer genoeg is de 'zwarte laag' met opgehoopt nederzettingsafval uit de bloeitijd van Dorestad nauwelijks onderzocht. Wel kon door het zeven van de inhoud van kuilen, putten en greppels, samen met de teruggevonden grondsporen een goed beeld worden gekregen van bewoning in de zevende eeuw, uit het prille begin van de nederzetting op de stroomrug langs de Kromme Rijn. Er konden enkele verspreid gelegen boerderijen worden onderzocht, langhuizen die een stal en een woongedeelte hadden. Van de negen ontdekte graven werden de meeste in diezelfde eeuw gedateerd. De doden waren in hurkhouding begraven, meestal met het hoofd naar het zuiden. Dat wijst op een heidense manier van begraven. Hoewel de christelijke Franken het rivierengebied al aan het begin van de zevende eeuw ge´nfiltreerd hadden, was de bevolking kennelijk nog niet tot het christendom overgegaan.
Van zowel het type boerderijen als de manier van begraven kennen we parallellen uit het noordelijke, maar vooral het westelijke kustgebied. Deze streken werden in de zevende eeuw door Friezen bewoond. Het is daarom aannemelijk dat we op het Veilingterrein ook met Friezen te maken hebben.


glas met goudfolie

Verbrande leem
In de achtste eeuw ontstonden langwerpige percelen, gescheiden door greppels, haaks op de rivier. We kunnen daarin het westelijke vervolg herkennen van de percelen die tijdens eerdere opgravingen bij de Hoogstraat werden gevonden. Daarop zijn verschillende huisplattegronden uit die tijd aangetroffen. Het betreft voornamelijk bootvormige woonstalhuizen en een enkele rechthoekig gebouw dat mogelijk een schuur is geweest. Daarnaast maken grote hoeveelheden verbrande leem - er werden maar liefst 38.000 stukken teruggevonden - duidelijk dat er huizen geweest moeten zijn. De grootste bewoningsconcentratie werd in het oostelijke deel van de opgraving, bij de Zandweg, aangetroffen. Verder werden veel afvalkuilen, 159 waterputten en allerlei voorwerpen gevonden die menselijke activiteit verraden.


nederzettingssporen
met de contouren van
een boerderij uit de 7e eeuw uit het zuidelijke deel van het opgravingsterrein


gouden bracteaat uit de 6e of 7e eeuw met Scandinavisch motief,
als sierhanger gebruikt
(doorsnede is 25 mm)
uit het oostelijke deel van het opgravingsterrein, vlakbij de Zandweg

Er werd een zeer hoog percentage importaardewerk gevonden en vele waterputten waren van afgedankte houten tonnen gemaakt. Dat zijn typisch zaken die we in een handelsnederzetting kunnen verwachten.
Ook de honderden teruggevonden munten wijzen in die richting. Vooral kleine muntjes, vaak sceatta's genoemd, die in onze kuststreken en ook in Engeland werden gebruikt, waren opvallend ruim vertegenwoordigd.

Bijzonder zijn de vondsten van kostbare glazen bekers die uitsluitend door de elite werden gebruikt, zoals het glas dat hiernaast is afgebeeld. Dit soort bekers werden niet ter plaatse in Dorestad gemaakt. Glasindustrie vinden we vooral in het Frankische kerngebied stroomopwaarts van de Rijn en de Maas. De meeste glasvondsten uit Dorestad zullen afkomstig zijn uit al dan niet gesneuvelde handelsvoorraden.

literatuur:
Dijkstra, J. & Renswoude, J. van, Inventariserend veldonderzoek (IVO-3) op het voormalig Veilingterrein aan de Zandweg te Wijk bij Duurstede. ADC Rapport 421 (2005).
Dijkstra, J. (ed.), Het domein van de boer en de ambachtsman. Een opgraving op het terrein van de voormalige fruitveiling te Wijk bij Duurstede: een deel van Dorestad en de villa Wijk archeologisch onderzocht. ADC Monografie 12 (Amersfoort 2012).

Smeedslakken
Behalve vondsten die op de handel duiden, werden ook allerlei voorwerpen aangetroffen die we met ambachtelijke nijverheid in verband kunnen brengen. Er werden smeltkroesjes voor bronzen voorwerpen aangetroffen die op metaalbewerking duiden, maar vooral de vele smeedslakken wijzen op het bewerken van ijzer. Slakken die ontstaan bij het winnen van ijzer zijn niet aangetroffen. Blijkbaar hebben we te maken met de restanten van smederijen en moeten we de ovens van de ijzersmelters op een andere plaats zoeken.
Behalve nijverheidsproducten zoals bewerkte barnsteen, gewei en dierenbeenderen werden er nogal wat glazen kralen gevonden. Mogelijk werden die ter plaatse geproduceerd. Spinklosjes en vooral veel weefgewichten wijzen op textielnijverheid, maar die vinden we ook in agrarische nederzettingen die niet speciaal op de nijverheid waren gericht. Wel is opvallend dat er een paar honderd stukken weefgewicht zijn gevonden, terwijl er maar zes spinklosjes tevoorschijn kwamen.

glazen trechterbeker zonder voet uit het westelijke deel van het opgravingsterrein
opgravingsput in het centrale deel van het opgravingsterrein
opgravingsput aan de noordwestzijde van het opgravingsterrein
Begin van de pagina

Startpagina