Dorestad

onthuld
Op zoek naar een Romeins grensfort

Startpagina


tufstenen gewicht

w

rechts: bronzen helm
opgebaggerd bij Rijswijk

de eigenaar had zijn naam
op het nekschild gedreveld:
van Titus Allienus Martialnis
van de compagnie van
Antonius Fronto


Wie tegenwoordig vanuit Wijk bij Duurstede met het pontje de Lek oversteekt, komt in een andere wereld terecht. Je kunt je nu nog maar moeilijk voorstellen dat beide werelden aan weerszijden van de Lek ooit tot één nederzetting, tot Dorestad, behoord hebben.

Rijswijkse Buitenpolder
Ten zuiden van de Lek, ter hoogte van Wijk bij Duurstede in de Rijswijkse Buitenpolder werden door een zandzuiger veel Romeinse vondsten opgebaggerd, zoals bouwmaterialen, aardewerk, militaire uitrustingsstukken en sieraden. Op een infanteriehelm, die hieronder afgebeeld is, werden inscripties aangetroffen die wijzen naar het Cohors Voluntariorum Civium Romanorum (een regiment van vrijwillige burgerinfanteristen). De opgebaggerde vondsten kwamen uit grove sedimenten van de voormalige rivierbedding. De gevonden objecten moeten door de stroming van de rivier verplaatst zijn, maar ze vertonen geen sporen van transport over een groot traject. Het is daarom aannemelijk dat er op korte afstand stroomopwaarts van de Rijswijkse baggerplas een Romeinse nederzetting was die we in een militaire context kunnen plaatsen. Vermoedelijk hebben we met een castellum, een grensfort te maken. Er wordt nogal eens verondersteld dat dit het fort Levefanum is dat op de Peutinger kaart vermeld staat, maar dat is niet erg waarschijnlijk.
Resten van een castellum of ander Romeins bouwwerk zijn nooit aangetroffen, waarbij wel aangetekend dient te worden dat daar ook nooit naar gezocht is. Mogelijk zitten er nog resten onder een dikke laag riviersediment verborgen, maar het opgaande muurwerk en waarschijnlijk ook een belangrijk deel van de fundamenten zal als bouwmateriaal of voor andere doeleinden zijn hergebruikt. Rond Wijk bij Duurstede werd overal tufsteen teruggevonden, bijvoorbeeld in de vorm van netzinkers voor de visvangst of een waterbekken op De Heul. Tufsteen, afkomstig uit het Eifelgebergte, was bij ons een gangbaar bouwmateriaal voor de in steen uitgevoerde forten van de Romeinen in onze streken.

baggerplas in de Rijswijkse Buitenpolder
fossiele stroomruggen
ten zuiden van de Lekdijk

ijzeren helm met
bronzen banden
opgebaggerd bij Rijswijk

Duristate
Het Romeinse grensfort was waarschijnlijk het fort Duristate waar de Franken en de Friezen elkaar aan het einde van de zevende eeuw bevochten. (bron) Het is niet toevallig dat de strijd zich bij een fort concentreerde dat aan de voormalige noordgrens van het Romeinse Rijk lag. Deze grens moet de Frankische vorsten, die zich de opvolgers van de Romeinse keizers waanden, tot voorbeeld hebben gestrekt. Nadat ze het Romeinse grensgebied hadden veroverd, werden de oude grensforten dan ook meteen aan de koninklijke domeingoederen toegevoegd. Dat gold ook voor het fort Duristate, Dorestad, en het gebied er omheen. Deze sterkte beheerste beide belangrijke scheepvaartroutes op de splitsing van de Rijn en de Lek en vormde daarmee geen onlogische tactische positie voor de Friese krijgsmacht die het vooral van een gewapende vloot moest hebben.
Het fort vormde het kristallisatiepunt voor de handelsplaats Dorestad die hier aan het begin van de zevende eeuw opkwam.

Lekdijk bij de Rijswijkse Buitenpolder


Begin van de pagina

Startpagina