Dorestad
onthuld
De agrarische nederzetting

Startpagina

terug naar de
Fameuze handelsplaats

maalsteen van
tefriet uit het Eifelgebied

overzicht van de Benedenstad
Op De Heul is achter de havenwijk een Karolingische nederzetting aangetroffen met een agrarisch karakter. De vele restanten van nijverheidsproducten doen vermoeden dat hier ook de nodige huisvlijt werd bedreven. Grote, soms bootvormige gebouwen stonden zonder duidelijke oriëntatie of onderlinge samenhang op ruime, door houten afrasteringen of greppels omheinde erven. Daartussen liepen wegen die waarschijnlijk een houten wegdek hadden. Het geheel doet denken aan de Deense handelsplaats Hedeby (Haithabu) die aan het begin van de negende eeuw is opgekomen.
De agrarische activiteiten op De Heul moeten onvoldoende landbouwproducten hebben opgeleverd om alle monden in Dorestad te voeden. De bevolking zal de grondstoffen voor levensmiddelen, timmer- en brandhout en andere dagelijkse benodigdheden uit de wijde omgeving hebben betrokken. In de omgeving van Birka en Kaupang werden allerlei luxegoederen in de grond aangetroffen, waarschijnlijk van plaatselijke ruilhandel afkomstig. Dorestad moet een soortgelijke uitstraling op het Kromme Rijngebied gehad hebben.

Tegen de westzijde van de nederzetting op De Heul bevond zich een uitgebreid grafveld met talloze christelijke begravingen. Midden op dit grafveld werden de resten aangetroffen van wat mogelijk een zaalkerkje was. Misschien was dit de parochiekerk van de bewoners van de nederzetting op De Heul en het aanpalende havenfront.

Een van de zeldzame stenen sarcofagen uit het grafveld op De Heul. De meeste doodskisten waren van hout en daarvan werden slechts ijzeren nagels teruggevonden.

Er zijn rond de noordelijke handelswijk van Dorestad, ondanks uitgebreide opgravingen, geen resten van verdedigingsgrachten, wallen of palissaden aangetroffen. Ook andere handelsnederzettingen ontberen dergelijke verdedigingswerken. Later - vanaf het einde van de negende eeuw - werden versterkingen aangelegd, zoals de wallen rond Deventer en Zutphen of de nog steeds bestaande omwalling van Hedeby. Of de handelslieden verhuisden hun negotie binnen de muren van een nabijgelegen - meestal Romeinse - burcht, zoals in Londen. Misschien was er rond Dorestad, net als bij enige Engelse en Scandinavische handelscentra, een afrastering of greppel te vinden om het marktvredegebied te markeren. Maar meer dan een symbolische betekenis kan zo'n afscheiding niet gehad hebben.
Wel werd op De Geer , ten noordwesten van de agrarische nederzetting, een stelsel van grachten uit de Karolingische periode teruggevonden, dat een aanzienlijk terrein omsloot. De forse grachten doen een verdedigende functie vermoeden. Hoewel op dezelfde plaats in de dertiende eeuw een versterkte hofstede verrees, bleek deze hof al tegelijk met de ondergang van de handelsplaats Dorestad verlaten te zijn. Mede door de nabije ligging is een verband tussen deze hofstede op De Geer en de Benedenstad aannemelijk.

huisplattegronden uit het agrarische deel van Dorestad
(naar: Van Es en Verwers,
´House Plans from Dorestad´)
reconstructie van een boerderij die op De Heul is opgegraven
Begin van de pagina

Startpagina